زمانی‌که باباشاه اصفهانی از شاگردان میرعلی خوشنویسی را به اصفهان انتقال داد، تحول بزرگی در این فضا ایجاد کرد، وی که خوشنویس و نقاش و معلم بود، میرعماد، استاد بی بدیل قرن یازدهم را تربیت کرد. تطور خوشنویسی در خلال دوره صفوی گونه‌ی شاخصی از خط نستعلیق به نام شکسته را به وجود آورد. این خط در واقع وارونه‌ی خط تعلیق بود در ابعادی کوچکتر. فرم این خط گونه‌ای از رمانتیسیسم را در زیبایی شناسی دوره صفوی نشان می‌دهد. در قرن‌های دوازدهم و سیزدهم هجری قمری، خوشنویسی نقاشی را از تصنع‌گرایی فلج کننده‌ای نجات داد، گرچه نقاشی هرگونه تقاضای جدی برای پدید آوردن آثار خوشنویسی را از میان برده بود، اما توان طراحانه خوشنویسان در طی سیصد سال گذشته خود را در جایگاهی برتر از نگارگان قرار داده است.

روند تغییرات در تاریخ اجتناب ناپذیر است، اما باید پذیرفت که خوشنویسی توان تطابق بالاتری را نسبت به دیگر رشته‌های هنر بومی ما از خود نشان داده‌است. در بیست سال گذشته با رونق گرفتن فضای اقتصادی هنر ایرانی، یکبار دیگر شاهد این تحرکات گسترده‌ی خوشنویسان هستیم. جریان آزادی از تداخل اندیشه‌ی خط-نگاری قدیم و جدید به همراه اصول مبانی مدرن تصویری شاکله‌های نوینی تحت عنوان خط-نقاشی یا نقاشی-خط و حتی خط-مجسمه راشکل داده‌اند. خوشنویس-نقاش این مجموعه که در آغاز مسیر زیست هنری خود بسیار فعال و پویا قدم برداشته و با توجه به اینکه در ابتدای دهه‌ی سوم زیست خود است و کارنامه‌ای متداوم خود دلیلی بر این روند رو به رشد می‌باشد. آثار ثبت شده به لحاظ آزادی در لحن طراحانه درعین پایبند بودن به نظام هندسی اجزا خوشنویسی و استفاده از ساختارهای متفاوت هندسی انرژی بصری در سطح کادر، در آستانه‌ی پدیدآوردن شکلی از نظام فرمالیسم ایرانی است، آنچنان که آرتور اپهام پوپ می‌گوید: "ایرانیان، اصول فرم عمیق معنادار خویش را آفریده‌اند".

جاوید رمضانی

فرودین 1401